Trong một thời đại mà mọi thứ đã trở nên vô thực, vội vàng và khó xác định, thì Lời Chúa có phải là điều giữ chân chúng ta lại với những nền tảng chân thật không? Chúng ta sống trong một thời đại được cho là tân tiến và hiện đại, vậy thì liệu Kinh Thánh - Lời nghìn năm tuổi - có trở nên lỗi thời với chúng ta không? Tôi hy vọng qua bài viết này, phần nào sẽ giải đáp được các ưu tư khi chúng ta rờ chạm đến Kinh Thánh, cũng như tăng cường đức tin của chúng ta với Lời Độc Nhất Chân Thật hằng còn tồn tại.
Kinh Thánh là một phần vô cùng quan trọng của đức tin Cơ Đốc, vì đó là nền tảng cho cách suy nghĩ của chúng ta, cho điều gì là chân lý, và cho những gì chúng ta có thể biết về Đức Chúa Trời theo cách mà tự Ngài đã bày tỏ theo ý muốn mình. Có một số khái niệm căn bản mà chúng ta sẽ giữ vững khi học Kinh Thánh và tôi sẽ trình bày một cách vắn tắt nhất dưới đây (lưu ý: sẽ có một số thuật ngữ tiếng anh để làm rõ ý nghĩa của các tính chất)
Lời đầy đủ của Đức Chúa Trời
Điều đầu tiên mà tất cả chúng ta đều phải tin cậy đó là Kinh Thánh được Đức Chúa Trời soi dẫn và hoàn toàn đáng tin cậy, chân thật. Chính Kinh Thánh đã tự chứng minh cho mình điều này.
Kinh Thánh được gọi là Lời của Đức Chúa Trời, và đây là một phát biểu đúng cũng như phản ánh nhận thức của chúng ta về bản chất của Kinh Thánh, nhưng đâu là cách mà Kinh Thánh được hình thành? Bài viết này không dành thời gian cho việc thảo luận về điều này nhưng điều đó được tôi trình bày tại đây. Nhưng trong cách vắn tắt nhất, Kinh Thánh không phải là một tác phẩm văn chương được đọc chép theo lối đọc chính tả, nhưng là một tác phẩm được hình thành và được soi dẫn. Một bản văn then chốt giúp chúng ta hiểu tiến trình soi dẫn này là 2 Ti-mô-thê 3:16-17: “16Cả Kinh Thánh đều được Đức Chúa Trời thần cảm, có ích cho việc dạy dỗ chân lý, bác bỏ điều sai trái, sửa chữa lỗi lầm, đào luyện con người sống công chính, 17hầu cho người của Đức Chúa Trời được trang bị đầy đủ và sẵn sàng để làm mọi việc lành”.
Từ “soi dẫn” cũng được dịch là “hà hơi bởi Đức Chúa Trời”, gợi cho chúng ta hình ảnh Đức Chúa Trời đang hết sức cẩn trọng hướng dẫn những lời duy nhất và cuối cùng được ghi chép trong Kinh Thánh, như thể chính Ngài đang phán. Dầu chúng ta biết Kinh Thánh được viết bởi tay con người trong sự đồng ý của Đức Chúa Trời, nhưng Đức Thánh Linh mới thật sự là 'Chủ Bút' cho toàn bộ Kinh Thánh, còn con Người chỉ là 'Đồng Tác'. Chúng ta cần bổ sung sự hiểu biết này bằng một câu Kinh Thánh quan trọng khác, 2 Phi-e-rơ 1:20‑21: “20Trên hết mọi sự, anh chị em phải hiểu rằng không có lời tiên tri nào của Kinh Thánh được giải thích theo ý riêng của một người được. 21Vì không có lời tiên tri nào đến bởi ý người, nhưng người ta được Đức Thánh Linh tác động nói ra từ Đức Chúa Trời.”.
Có quá nhiều các tư tưởng tự do đã áp dụng những cách tiếp cận khác nhau trong các nguyên tắc giải kinh, dẫn đến những sự diễn giải khác nhau, hoặc tệ hơn là sai lạc, tà thuyết.
Điều này không có nghĩa là chúng ta sẽ tiếp cận Kinh Thánh mà không cần sự trợ giúp của các giáo sư, các nguồn tư liệu, và các giáo lý đã được thẩm định. Từ ngữ "duy" - trong "Duy Kinh Thánh" (sola Scriptura) - không có nghĩa là "tự thân" (solo Scriptura) không cần phải xét đến niềm tin hay điểm chung nào cả, nhưng duy Kinh Thánh có nghĩa là phán quyết cuối cùng. Mọi sự phải được kiểm chứng bởi Lời Chúa. Sự chính thống không có vai trò ngang bằng với Kinh Thánh trong việc nhận biết lẽ thật. Đúng hơn là, sự chính thống có vai trò xác nhận, làm sáng tỏ và ủng hộ. 1
Kinh Thánh là một phần vô cùng quan trọng của đức tin Cơ Đốc, vì đó là nền tảng cho cách suy nghĩ của chúng ta, cho điều gì là chân lý, và cho những gì chúng ta có thể biết về Đức Chúa Trời. Có một số khái niệm căn bản mà chúng ta sẽ giữ vững khi học Kinh Thánh và xây dựng phương pháp diễn giải của mình. Kinh Thánh gồm 66 sách trong kinh điển (canon) như được chấp nhận phổ biến trong truyền thống Tin Lành. Vì đó Lời Kinh Thánh là trọn vẹn, không thừa, không thiếu. Cũng như trong Lời Ngài, mọi chiều kích để nuôi dưỡng một con người đẹp lòng Chúa cũng được tỏ rõ theo cách mà Ngài vui lòng chấp nhận, điều này được minh chứng qua Đấng Christ của chúng ta khi nhập thể đã được Cha khen là trọn vẹn vì Ngài đã làm trọn mọi đòi hỏi của Kinh Thánh Cựu Ước. Thật vậy, chúng ta không cần sự mặc khải nào ngoài Kinh Thánh cũng như không có sự mặc khải nào chắc chắn hơn Lời của Đức Chúa Trời đã bày tỏ.
Kinh Thánh có thẩm quyền
Vì Kinh Thánh được thần cảm bởi Đức Chúa Trời, đến từ ý định của Ngài, được Ngài đồng ý ban bố và bởi chính Ngài bản tồn nên hiển nhiên Kinh Thánh là Lời có thẩm quyền tuyệt đối và tối thượng.
Thiết nghĩ tại đây tôi cần phải nói nhanh qua về hai chiều kích cơ bản của đặc tính này: (1) Lời Ngài có thẩm quyền nên Lời Ngài phải ở trên tất cả mọi điều hầu cho không con người nào được quyết định điều gì bởi ý riêng; (2) Vì Lời Ngài có thẩm quyền nên công tác của Lời Ngài là tự mình Kinh Thánh sẽ phán ra sứ điệp của Đức Chúa Trời chứ không phải bởi con người tự cho mình sáng tạo và bẻ cong lời Ngài trong những phát ngôn hay sự giảng dạy.
Tính thẩm quyền của Kinh Thánh không phải bởi Hội Thánh, hay bởi các tổ chức, truyền thống, hoặc bất kỳ nguồn gốc con người nào trong cả nhân loại công nhận, nhưng bởi vì đó là Lời của Đức Chúa Trời, Chính Ngài tự công nhận. Chúng ta không xem bất kỳ tín điều (creed), công đồng (council), hay tuyên bố nào là có thẩm quyền cao hơn hoặc ngang bằng với Kinh Thánh.
Kinh Thánh định hình chúng ta và thử nghiệm chúng ta, và chúng ta được mạng lệnh thuận phục Đức Chúa Trời qua việc học và làm theo Kinh Thánh. Kinh Thánh là quy tắc và thẩm quyền của đức tin, vì vậy Hội Thánh và do đó mỗi Cơ Đốc nhân đều phải ở dưới thẩm quyền ấy.
Kinh Thánh là rõ ràng
Điều này đôi khi được nói các khác là 'sự dễ hiểu'. Đơn là là thế này, Mục đích cốt lõi của Đức Chúa Trời được bày tỏ chính xác, cụ thể và rõ ràng trong Kinh Thánh. Đó là gì? Sự Cứu Rỗi cho con người tội nhân hư mất. Điều này không có nghĩa là mọi chi tiết đều là rõ ràng, nhưng bất kỳ niềm tin chính yếu, cốt lõi nào đều được Đức Chúa Trời tỏ rõ trong Kinh Thánh. Và những nhiều tin đó được biết đến là niềm tin về chính Ngài và sự cứu rỗi. Vì Kinh Thánh là đầy đủ và đáng tin cậy, nên khi học biết về đặc điểm này của Kinh Thánh chúng ta cần có cái nhìn tổng bộ để thấy được chân lý, chứ không phải là các chi tiết rời rạc. Kinh Thánh là một thể thống nhất, hoàn thiện, và trọn vẹn. Nên sự rõ ràng của Kinh Thánh được lộ rõ trong tính nhất quán của Kinh Thánh, mặc dù đôi điểm có thể có sự khó hiểu nhất định, nhưng các phần khác trong Kinh Thánh luôn có chức năng hỗ trợ để làm rõ điều mà Đức Chúa Trời đang muốn giao tiếp về sự cứu rỗi với con người.
Mặt khác, giáo lý này của Kinh Thánh như là một phao cứu sinh cho một niềm khích lệ không thể đo lường được vì trong cả Kinh Thánh, bất kỳ nơi nào nói về phương thức cứu rỗi đều được trình bày rất chi tiết và dễ hiểu, mà ngày cả người không có một nền giáo dục căn bản cũng có thể hiểu được điều mà Chúa đang nói để cứu vớt họ. Cũng như đối với tôi, tính chất này có mối liên hệ kề cận với Phúc Âm Cứu Rỗi cho người chưa tin. Vì sự ưu tiên trong lòng Ngài với con người hư mất là biết được phương cách để trở về với Ngài sau đó mới là giai đoạn, Ngài sẽ giúp đỡ - bởi Thánh Linh - để có thể đi sâu vào trong Lời Chúa, và nhờ đó mọi sự mà con người cần phải biết, tin và làm theo luôn được truyền thông chính xác bởi Lời Chúa.
Kinh Thánh là cần thiết
Đặc tính này của Kinh Thánh dẫn chúng ta đến lý do của Lời Chúa. Và tôi hy vọng tất cả chúng ta cùng đồng hành nói rằng khi hỏi, Kinh Thánh là gì? - Kinh Thánh là Sự Mặc Khải Đặc Biệt.
Trở lại với nguyên do và bản chất của điều này. có hai điều tôi muốn chúng ta nhớ đến bản chất của Đức Chúa Trời, Ngài vô hạn, vượt trội và không lệ thuộc trong tạo vật. Con người sẽ hoàn toàn bất lực nếu tự chính mình Ngài không tự chủ ý bày tỏ Ngài cho loại người. Vì đó, trong chiều kích ngược lại, Lời Chúa quá cần thiết để chúng ta có được sự mặc khải trực tiếp từ Ngài. Bởi cớ sự mặc khải mang chức năng để bày tỏ về Ngài, và hơn hết sự mặc khải về sự cứu rỗi là độc nhất, toàn vẹn, đầy đủ và cuối cùng trong Lời Kinh Thánh. Tôi quả quyết tin chắc rằng: không còn nơi nào có thể thêm vào sự mặc khải toàn vẹn này cho sự cứu rỗi tôi.
Một chiều kích nữa, Đức Chúa Trời đã bày tỏ Ngài trọn vẹn trong Lời, nên trong đó bao hàm đầy đủ về sự khôn ngoan của kế hoạch khôn ngoan đầy yêu thương và vĩ đại nhất của toàn cõi nhân loại trong suốt chiều dài của dòng thời gian. Sự khôn ngoan mọi đường của Đức Chúa Trời đã được tỏ ra trong Đấng Christ bởi chính Phúc Âm và tất cả các kẻ tin sẽ nhờ đó mà được cứu.
Kinh Thánh đáng tin cậy
Tính đáng tin cậy của Kinh Thánh được xác chứng xuyên suốt chính Kinh Thánh qua các chứng cứ nội tại, như những chủ đề phổ quát và các lời tiên tri kéo dài qua hàng trăm năm và nhiều tác giả khác nhau. Chúng ta cũng có các chứng cứ ngoại tại (external evidences) xác nhận tính xác thực và chân thật của Kinh Thánh. Đặc điểm này làm rõ tính thống nhất của thông điệp Kinh Thánh. Kinh Thánh được viết trong khoảng thời gian xấp xỉ 1.550 năm, với ít nhất 40 tác giả là con người, hầu hết trong số họ không quen biết nhau và đến từ nhiều tầng lớp khác nhau (vua, ngư dân, người thu thuế, người chăn cừu, v.v.). Kinh Thánh được viết trong nhiều hoàn cảnh khác nhau (sa mạc, nhà tù, cung điện, v.v.). Ba ngôn ngữ khác nhau đã được sử dụng để viết Kinh Thánh, và mặc dù đề cập đến những chủ đề gây tranh cãi, nó vẫn mang một thông điệp hài hòa. Hoàn cảnh xung quanh việc viết Kinh Thánh dường như đảm bảo tính không hoàn hảo của nó, thế nhưng, thông điệp từ Sáng Thế Ký đến Khải Huyền lại nhất quán một cách kỳ lạ.
Tính đáng tin cậy của Kinh Thánh được xác chứng ngay trong chính Kinh Thánh qua các chứng cứ nội tại, như những chủ đề phổ quát xuyên suốt và các lời tiên tri được bày tỏ trong nhiều thế kỷ bởi nhiều tác giả khác nhau. Bên cạnh đó, còn có các chứng cứ ngoại tại (external evidences) xác nhận tính xác thực và chân thật của bản văn Kinh Thánh. Những yếu tố này làm nổi bật sự thống nhất của thông điệp Kinh Thánh. Vì Kinh Thánh được viết trong khoảng 1.550 năm, bởi ít nhất 40 tác giả là con người, phần lớn không quen biết nhau và xuất thân từ những tầng lớp xã hội khác nhau như: vua , ngư dân, người thu thu, người chăn chiên,... Kinh Thánh lại được viết trong nhiều hoàn cảnh khác nhau, từ sa mạc, ngục tù cho đến cung điện. Hơn nữa, Kinh Thánh được ghi chép bằng ba ngôn ngữ khác nhau: Hê-bơ-rơ, A-ram, Hy Lạp Koine . Dù đề cập đến nhiều chủ đề gây tranh luận và được hình thành trong những bối cảnh tưởng chừng dễ dẫn đến sai lệch, toàn bộ Kinh Thánh vẫn bày tỏ một thông điệp hài hòa và nhất quán từ Sáng Thế Ký cho đến Khải Huyền khi chúng ta nhìn xem sự tổng hòa của Kinh Điển (Canon).
Đặc điểm ở đây thể hiện, tính vô ngộ / không thể sai (Inerrancy) khẳng định rằng Kinh Thánh không tuyên bố hay xác nhận bất cứ điều gì sai lầm (chủ yếu liên quan đến chân lý và sự không có sai lầm của các bản văn gốc của Kinh Thánh). Lời Kinh Thánh luôn phù hợp với chân lý và không bao giờ ủng hộ điều giả dối. Khi Kinh Thánh ghi chép các biến cố lịch sử, thì đó là sự tường thuật trung thực về những gì đã thực sự xảy ra. ngay cả trong trường hợp Kinh Thánh thuật lại lời nói của một người đã nói dối, thì Kinh Thánh không hề công nhận sự dối trá ấy, nhưng chỉ phản ánh chính xác nội dung lời nói mà người đó đã phát ra. Tương tự, khi Kinh Thánh đề cập đến thế giới tự nhiên hay những vấn đề liên quan đến khoa học, thì Kinh Thánh không mâu thuẫn với sự khải thị của Đức Chúa Trời trong công trình sáng tạo. Tóm lại, Kinh Thánh hoàn toàn chân thật và không có bất kỳ sai sót nào trong các bản thảo nguyên thủy do các tiên tri và các Sứ đồ đã viết. Dù ngày nay các bản thảo gốc không còn tồn tại, nhưng mọi bằng chứng và nghiên cứu đều cho thấy rằng các bản Kinh Thánh hiện nay của chúng ta được bảo tồn một cách hết sức tốt đẹp và đã được truyền lại trung tín từ thế hệ này sang thế hệ khác qua các công tác khảo cổ và phê bình bản văn.
Khi một lời tiên tri được viết ra từ hàng trăm năm trước thực sự được ứng nghiệm, chúng ta có những chứng cứ cho phép kiểm chứng các tuyên bố của Kinh Thánh. Chúng ta hiểu rằng Kinh Thánh được tiếp nhận bằng đức tin như là Lời của Đức Chúa Trời, tương tự như cách chúng ta tin Chúa Jesus là Con Đức Chúa Trời đã sống lại.
Nhưng một trong những điều đặc biệt làm cho Kinh Thánh trở nên hoàn toàn khác biệt chính là không thể nhầm lẫn (infallibility). Thuật ngữ này liên quan đến bản chất và khả năng, và khẳng định rằng Lời của Đức Chúa Trời hoàn toàn không có khả năng mắc sai lầm. Con người có thể tạo ra những văn bản vô ngộ, nhưng vẫn luôn tồn tại khả năng sai sót trong tiến trình hình thành chúng. Trái lại, khi Đức Chúa Trời thần cảm các tác giả Kinh Thánh, Ngài đã hành động theo cách khiến cho việc khẳng định điều sai lầm trở nên bất khả thi trong chính bản văn được hoàn tất. Vì thế, có thể tồn tại tính vô ngộ mà không có không thể nhầm lẫn, nhưng không thể có không thể nhầm lẫn mà thiếu tính vô ngộ. không thể nhầm lẫn là yếu tố then chốt hình thành một bản văn không có sai sót; còn nếu thiếu đi yếu tố này, thì sự vô ngộ của bản văn chỉ mang tính tình cờ và lẽ ra có thể đã khác đi.
Kinh Thánh là một loại hình văn học đặc thù
Chúng ta hiểu Kinh Thánh như một loại hình văn học rất đặc thù. Có nhiều thể loại văn chương khác nhau: sách hướng dẫn, sách tự trợ giúp, giáo trình, tiểu thuyết, phi hư cấu, tiểu sử, thơ ca, báo chí, tạp chí, v.v. Kinh Thánh, dù bao hàm nhiều thể loại văn học khác nhau, được phân chia rộng rãi thành hai giao ước hay hai ước: Cựu Ước và Tân Ước. Hai phần này liên kết chặt chẽ và không thể tách rời, có những mục đích khác nhau và thậm chí được viết bằng những ngôn ngữ khác nhau. Cựu Ước là văn học Do Thái cổ đại, được viết bằng tiếng Hê-bơ-rơ và A-ram, vì vậy chúng ta cần dừng lại để nắm bắt tầm quan trọng của cách đọc Cựu Ước. Nó khác biệt rất lớn so với văn học hiện đại mà chúng ta ưa chuộng, và nếu muốn hiểu rõ hơn, chúng ta phải học cách hiểu phong cách viết của họ. Tương tự như vậy, Tân Ước, dù được viết bằng tiếng Hy Lạp, nhưng các tác giả vẫn là những người Do Thái, lớn lên trong sự học biết Cựu Ước. Dù họ trình bày một số thể loại và phong cách mới, vẫn có rất nhiều sự tương đồng trong tư duy, và thậm chí phong cách trong một số sách rất giống với Cựu Ước.
Nếu Lời Chúa không là độc nhất chân thật thì Đức Chúa Trời trong chúng ta cũng biến thiên theo cách mà chúng ta nhìn vào Kinh Thánh. Cũng vậy, nếu Lời Chúa không là tất cả thì Đức Chúa Trời trong chúng ta cũng không là gì cả.
- Kevin DeYoung, Chúa thật như Lời, 2022, tr. 61.[↩]
