Ý tưởng về “được cứu dường như qua lửa” có lẽ là một điều quen thuộc giữa vòng các Cơ Đốc Nhân, nhưng đáng buồn là không phải ai cũng hiểu đúng những gì Kinh Thánh muốn nói. Rất nhiều trường hợp, câu Kinh Thánh này được diễn giải như là một Cơ Đốc Nhân có đời sống không trung tín và khi đến ngày phán xét, người ấy được Chúa vớt vát qua khỏi lửa, có người còn tưởng tượng sinh động hơn là bị cháy xém đôi chút nhưng vừa kịp lúc nhảy qua lửa hoặc đôi khi là để mô tả người mới tin Chúa chưa kịp phục vụ để có “phước” thì lại qua đời. Nặng nề hơn, chính ý niệm “qua lửa” này cũng là một nền tảng cho thuyết luyện ngục ở Công Giáo La Mã.
Tất cả những suy tưởng trên đều không phù hợp với bản văn thật sự. Vậy thật sự Phao-lô có ý gì khi nói “được cứu dường như qua lửa” và ông đang áp dụng trực tiếp đến đối tượng nào trong 1 Cô 3:15?
Trên thực tế, câu Kinh Thánh ấy không phải là toàn bộ câu nói của Phao-lô, chúng ta thường dễ dàng nhặt một phần của câu gốc nhỏ và không hề quan tâm đến cả câu, cả đoạn cũng như toàn bộ bối cảnh trong cả mạch văn mà tác giả thiết lập và cung cấp. Vậy, hãy cùng xem xét qua bối cảnh của phân đoạn Kinh Thánh mà Phao-lô đang trình bày tại đây.
Hãy bắt đầu ở 1 Cô 3:6-9a:
“Tôi đã trồng, A-bô-lô đã tưới, nhưng chính Đức Chúa Trời đã làm cho lớn lên. Cho nên người trồng, kẻ tưới đều không quan trọng gì, chỉ có Đức Chúa Trời là Đấng làm cho lớn lên mới quan trọng. Người trồng, kẻ tưới đều như nhau, mỗi người sẽ nhận phần thưởng tùy theo công lao của mình. Vì chúng tôi là người cùng làm việc với Đức Chúa Trời, anh chị em là đồng ruộng của Đức Chúa Trời…”
Phao-lô nói về sự phục vụ với hình ảnh lao động đồng áng. Người phục vụ và Đức Chúa Trời đều ở trong mối quan hệ cộng tác trong công việc ấy. Sau đó, ông đã uyển chuyển chuyển từ hình ảnh lao động đồng áng sang hình ảnh lao động xây dựng - xây cất cho một công trình (1Cô 3:9b). Như vậy, dù là đồng áng hay xây dựng công trình thì đều nằm trong bối cảnh lao động, sứ đồ Phao-lô luôn là người dùng những hình ảnh thực tế để ví sánh nhằm giúp cho độc giả của ông có thể hiểu rõ và dễ dàng hình dung được những điều ông đang nói. Chính vì vậy, khi nhắc về ‘phần thưởng tuỳ công lao của mình’, Phao-lô đang ví sánh phần thưởng của sự phục vụ như là một sự trả công thích đáng khi lao động.
Tiếp tục với 1 Cô-rinh-tô 3:10-12:
“Nhờ ân sủng Đức Chúa Trời đã ban cho tôi, như một chuyên gia xây cất giỏi, tôi đã đặt nền móng, còn người khác xây dựng lên. Nhưng mỗi người phải cẩn thận về công trình xây cất của mình. Vì không ai có thể đặt một nền móng nào khác ngoài nền đã lập tức là Chúa Cứu Thế Giê-su. 12Hễ ai dùng vàng, bạc, đá quý, gỗ, cỏ khô hay rơm rạ để xây nhà trên nền ấy…”
Phao-lô tự nhận mình là một chuyên gia xây cất giỏi, là người đặt nền cho Hội Thánh, có thể hiểu ông là người thành lập Hội Thánh cho Đức Chúa Trời một cách chuyên nghiệp và đẹp lòng Ngài, vì nền mà ông đã lập chính là Chúa Jesus Christ và Phúc Âm mà ông đã được nhận (Gal 1:11-12). Còn ‘người khác’ thì có công tác xây dựng trên nền đã lập ấy (c12). Phao-lô cảnh báo rằng ‘mỗi người xây dựng’ cần xây dựng đúng trên nền là Chúa Jesus Christ. Và thật rõ ràng, ở đây, Phao-lô đang không nói về các tín hữu chung chung mà ông đang nói về những người phục vụ cho công tác xây dựng, phát triển Hội Thánh.
Chúng ta có thể thấy ở câu 12, Phao-lô ví những sự phục vụ như là công trình; giá trị của sự phục vụ được ví với những vật liệu xây dựng thực tế, ông liệt kê các công trình với giá trị giảm dần: từ vàng, bạc, đá quý; đến gỗ, cỏ khô, rơm rạ. Dĩ nhiên, sứ đồ Phao-lô không có ý để chúng ta giải nghĩa những vật liệu này một cách chi tiết và tìm cách gán cho mỗi thứ một ý nghĩa cụ thể. Điều mà ông muốn đề cập đó là sự tương phản của những điều có giá trị lớn sẽ vượt qua sự phán xét một cách hoàn hảo trong khi những điều khác sẽ bị thiêu đốt và hủy diệt.
Như vậy, câu 14 cho thấy những công trình được xây dựng với vật liệu giá trị cao sẽ còn tồn tại sau cuộc kiểm nghiệm qua lửa. Tức là những sự phục vụ Chúa đẹp lòng Ngài sẽ được Ngài chấp nhận. Và chỉ những sự phục vụ được thực hiện cho vinh quang của Đấng Christ, theo mệnh lệnh của Đấng Christ, mới là đẹp lòng Đức Chúa Trời và sẽ được Ngài chấp nhận. Nếu không, người lao động sẽ phải chịu chấp nhận thiệt thòi, thua lỗ vì công trình không còn nữa, sẽ không được nhận phần thưởng (c14, 15), nhưng có một điều cần đặc biệt lưu ý ở đây đó là người ấy vẫn được cứu. Bởi vì dù giá trị có như thế nào thì những công trình phục vụ ấy vẫn được xây trên “nền” tức là “Chúa Jesus Christ”, tức là vẫn duy trì trên đúng nền chân lý.
Đây là điểm chính: Sự lao động, phục vụ cho Phúc Âm 'KHÔNG' mang lại sự cứu rỗi của bất kỳ ai, chỉ có bởi công tác của Đức Chúa Trời và sự công chính của Đấng Christ mới có thể cứu chúng ta (1 Cô 1:8-9, 30).
Song, Đức Chúa Trời, Đấng giàu có, đầy vinh quang và yêu thương, Ngài sẵn sàng ban thưởng xứng đáng cho những người phục vụ đẹp lòng Ngài, tức là khi người ấy xây dựng trên nền tảng Đấng Christ.
Phân đoạn này không nói về cách để có sự cứu rỗi, mà ở đây là một lời cảnh báo về cách phục vụ cho Đức Chúa Trời. Chúng ta không thể phân định chính xác đâu là vàng bạc, hay rơm rạ nhưng điều chúng ta biết là mọi công việc lao động cho Ngài sẽ được kiểm nghiệm và Đức Chúa Trời là Đấng nhìn thấu tất cả. Chúng ta không có đủ khả năng để xét mọi chiều kích của mọi hành vi hay động cơ phục vụ, nhưng cảm ơn Chúa, chúng ta có nhưng hướng dẫn cụ thể và tiêu chuẩn đến từ chính Lời của Chúa.
Mọi sự phục vụ cần phải khởi đầu bằng đức tin nơi Phúc Âm của Đấng Christ Jesus, từ đó mọi người có thể thực sự bước vào mối quan hệ trực tiếp mà phục vụ cho Đức Chúa Trời, bằng không thì không có điều gì có thể xảy ra cả. Không hề tồn tại một giáo lý của sự cứu rỗi khi mà đức tin và việc làm được đi đôi với nhau. Việc làm - việc lành chỉ có thể là kết quả theo sau của sự cứu rỗi. Khi một người được nhận Thánh Linh của Chúa và bởi đó họ được hướng dẫn trong sự thờ phượng và phục vụ Ngài. Những người phục vụ Chúa ‘được cứu dường như qua lửa’, về bản chất họ vẫn tin vào nền tảng cứu rỗi là Chúa Jesus Christ, tức là họ được cứu, mặc dù, các công việc và công trình ấn tượng của họ hóa ra lại dùng vật liệu kém xa so với vẻ bề ngoài mà thôi.
Như vậy, ở bối cảnh này, chúng ta nên hiểu đúng đối tượng thực sự của bản văn là những người phục vụ công tác xây dựng, phát triển Hội Thánh. Dẫu cho về thực tế, theo mạng lệnh mà Chúa Jesus Christ đã phán với môn đồ Ngài rằng xây dựng và mở mang Hội Thánh là công tác của tất cả mọi kẻ theo Ngài.
Ngoài ra, việc hiểu ‘được cứu dường như qua lửa’ là luyện ngục của Công Giáo La Mã là một sự diễn giải sai lầm nghiêm trọng và phản Phúc Âm, vì theo cách diễn giải trong giáo lý của họ của họ chúng ta phải chịu thêm những hình phạt là chưa được “chuộc” bằng việc sám hối trước khi qua đời. Vì sự cứu rỗi không bao giờ đến bởi sự lao động của con người, hay thẳng thắng hơn là không hề đến từ phía con người. Và những người tin không bị trừng phạt sau khi chết, vì trong Đấng Christ chúng ta là sự công chính của Đức Chúa Trời (2 Cô 5:21), và Ngài đã chuộc hết cho chúng ta rồi. Sự Cứu Rỗi là đầy đủ và chỉ nhờ Đức Chúa Trời mà chúng ta được ở trong Chúa Jesus Christ, là Đấng Cứu Chuộc của chúng ta.
