Trong ký thuật của Phúc Âm Giăng chương 6, phép lạ hoá bánh cho năm ngàn người thường được tiếp cận như một hành động bày tỏ quyền năng và lòng thương xót của Chúa Jesus đối với nhu cầu vật chất của con người. Tuy nhiên, nếu dừng lại ở đó, chúng ta đã bỏ lỡ chiều sâu thần học mà chính tác giả Giăng có chủ đích trình bày. Đặc biệt, chi tiết về việc thu lại “Vậy họ thu lượm những mảnh vụn… được mười hai giỏ đầy.” (Giăng 6:13) không phải là một yếu tố phụ, nhưng là một yếu tố mang tính mặc khải, gắn liền với toàn bộ mạch ý tưởng của Giăng khi trình bày về Chúa Cứu Thế Jesus trong văn phẩm của mình.
Để hiểu ý nghĩa của con số “12” này, trước hết cần đặt biến cố vào bối cảnh rộng hơn của thần học Kinh Thánh. Giăng không chỉ thuật lại một phép lạ, nhưng đang trình bày một “dấu lạ”1 (Giăng 6:14) nhằm chỉ về bản chất của Chúa Jesus. Chính trong cùng chương này, Ngài công bố: “Ta là bánh của sự sống” (Giăng 6:35). Do đó, phép lạ hoá bánh không phải là một câu chuyện đơn thuần hay chỉ bày tỏ một Chúa Jesus đầy yêu thương, nhưng là phương tiện dẫn đến một sự mặc khải lớn hơn về chính Ngài trong sự liên kết Cựu – Tân.
Khi đọc Giăng 6 trong ánh sáng của Cựu Ước, đặc biệt là câu chuyện về ma-na trong Xuất Hành 16, chúng ta nhận ra một sự tương ứng rõ ràng. Một cách kỹ thuật hơn, chúng ta gọi đây là hình bóng học.
Xuất Hành 16:4
“Ta sẽ làm cho bánh từ trời mưa xuống cho các ngươi…”
Trong đồng vắng, Đức Chúa Trời đã cung ứng bánh từ trời để nuôi dân Y-sơ-ra-ên. Nguồn cung ứng đó hoàn toàn đến từ Ngài, không lệ thuộc vào nỗ lực của con người. Điều này thiết lập một khuôn mẫu thần học: Đức Chúa Trời là Đấng chu cấp và nuôi sống dân Ngài trong nơi đồng vắng giữa cảnh đói ngặt.
Chính trong bối cảnh đó, hành động của Chúa Jesus tại Giăng 6 không thể bị xem như một phép lạ tách rời. Ngài không chỉ tái hiện lại mô thức cung ứng trong đồng vắng, nhưng còn đặt chính mình vào trung tâm của mô thức đó. Khi Ngài hoá bánh cho đoàn dân, Ngài đang bày tỏ rằng cùng một Đức Chúa Trời đã ban ma-na trong quá khứ nay đang hiện diện giữa họ. Nói cách khác, Chúa Jesus không chỉ là một người làm phép lạ; mà phép lạ là một trong những cách để Ngài bày tỏ chính Ngài là Đức Chúa Trời của giao ước, Đấng đã hành động trong lịch sử Y-sơ-ra-ên.
Trong bối cảnh này, chi tiết về mười hai giỏ bánh vụn mang một ý nghĩa biểu tượng không thể bỏ qua. Con số mười hai trong Kinh Thánh luôn gắn liền với mười hai chi phái Y-sơ-ra-ên, tức toàn thể dân giao ước mà Đức Chúa Trời đã chọn lựa và biệt riêng. Việc thu lại mười hai giỏ không đơn thuần là kết quả của việc bánh dư, nhưng là một dấu hiệu chỉ về sự cung ứng của Đức Chúa Trời trong Đấng Christ là đầy đủ cho toàn thể dân Ngài.
Điều này càng trở nên rõ ràng khi lưu ý rằng chính các môn đồ là những người được lệnh đi thu gom các mảnh bánh vụn (Giăng 6:12). Họ không chỉ là người chứng kiến phép lạ, nhưng là người tham dự trực tiếp vào hành động mang tính biểu tượng này. Trong tiến trình đó, họ được dẫn vào một sự hiểu biết sâu sắc hơn: Đấng mà họ đang bước theo không chỉ có quyền năng cung cấp lương thực, nhưng là nguồn thật của sự sống, là Đấng hoàn tất những gì Đức Chúa Trời đã khởi sự trong chương trình cứu chuộc của Ngài.
Mối liên hệ này được củng cố và tỏ rõ bởi phần giảng dạy tiếp theo của Chúa Jesus. Khi dân chúng nhắc lại ma-na trong đồng vắng, họ nói:
Giăng 6:31
“Tổ phụ chúng ta đã ăn Ma-na trong đồng vắng…”
Chúa Jesus sửa lại nhận thức của họ:
Giăng 6:32-33
“Không phải Môi-se đã cho các ngươi bánh từ trời… nhưng chính Cha Ta ban cho các ngươi bánh thật từ trời.”
Ở đây, Ngài chuyển trọng tâm từ tặng phẩm sang Đấng ban cho, và cuối cùng, đồng nhất chính mình nhưng trời hơn so với bánh đó:
Giăng 6:35
“Ta là bánh của sự sống.”
Như vậy, phép lạ hoá bánh và mười hai giỏ dư không thể tách rời khỏi lời công bố về bản chất của Ngài.
Từ góc nhìn thần học Kinh Thánh, chúng ta có thể thấy một dòng chảy xuyên suốt: Đức Chúa Trời đã chu cấp ma-na cho mười hai chi phái trong đồng vắng; nay, trong nhân dạng của Chúa Jesus, Ngài chu cấp bánh cho dân Ngài một lần nữa, và dấu hiệu của mười hai giỏ xác nhận rằng sự cung ứng này hướng đến cùng một Đức Chúa Trời xưa kia. Bởi đó, chính Con Người đang đứng trước mặt họ là sự ứng nghiệm cho giao ước mà Ngài đã phán hứa cho tổ phụ của họ. Tuy nhiên, sự ứng nghiệm trong Đấng Christ vượt trội hơn hình bóng ban đầu, vì Ngài không chỉ ban bánh, nhưng chính Ngài là bánh ban sự sống đời đời.
Chúa Jesus đến thế gian không chủ yếu để cho bánh,
mà là để làm bánh. - John Piper
Nếu khi xưa Đức Chúa Trời ban lương thực cho họ, chiếc bánh ấy kỳ lạ đến mức họ phải thốt lên: “Cái gì vậy?” – ma-na, thì ngày nay cũng cùng một phương cách. Cha đã sai Ngài đến thế gian (1 Giăng 4:14), và chính Ngài tự tuyên bố về mình là bánh từ trời (Giăng 6:42): “Ta là bánh của sự sống.” Là bánh để nuôi sống họ, không chỉ một ngày, bảy ngày, hay bảy mươi năm, nhưng là đời đời (Giăng 6:51). Nhưng đáng buồn thay, sau tất cả, họ vẫn nói: “Người này nói...cái gì vậy?” (Giăng 6:52, 60). Nhưng lần này, họ nói về điều Ngài phán. Ngài đã tự giải thích về chính mình, nhưng kết cục vẫn vậy, thậm chí còn tệ hơn: họ đã bỏ Ngài mà đi.
Không bánh, mất mạng;
không Chúa Jesus, mất linh hồn.
Do đó, mười hai giỏ bánh không phải là một chi tiết ngẫu nhiên, nhưng là một ý niệm thần học đầy chủ đích. Nó xác nhận rằng Chúa Jesus là sự tiếp nối và hoàn tất của mặc khải Cựu Ước, là Đức Chúa Trời đã hành động trong lịch sử, và là Đấng chu cấp trọn vẹn cho dân Ngài. Trong Ngài, sự thiếu thốn của con người được thay thế bằng sự dư dật của ân điển; và bởi Ngài, con người không chỉ được chăm sóc về phần thể xác, nhưng sâu xa hơn, còn được no đủ về linh hồn đời đời. Những gì từng là hình bóng trong đồng vắng nay được bày tỏ cách trọn vẹn trong thân vị của Đấng Christ.
Câu hỏi “tại sao lại là mười hai giỏ bánh” là dấu lạ để chỉ rõ rằng Đức Chúa Trời của Cựu Ước chính là Chúa Jesus của Tân Ước, và sự cung ứng của Ngài là trọn vẹn, đầy đủ, và dành cho toàn thể những ai tin Ngài.
- Trong nguyên ngữ Hy Lạp, từ “dấu lạ” trong Giăng 6:14 và “các dấu lạ” trong Giăng 6:26 thực chất đều xuất phát từ cùng một từ gốc duy nhất: σημεῖον (sēmeion). Giăng 6:14 sử dụng dạng số ít to sēmeion (τὸ σημεῖον), trong khi Giăng 6:26 dùng dạng số nhiều sēmeia (σημεῖα). Vì đó, Giăng không hề phân biệt hai điều khác nhau nhưng cùng chỉ về một kiểu “dấu lạ”.[↩]
