Trong Phúc Âm Giăng, sứ đồ Giăng không chỉ ghi lại các sự kiện một cách đơn thuần, nhưng viết với ý định rõ ràng với tư duy vừa của một nhân chứng, vừa của một người học trò thân cận hiểu thấu về Thầy mình trong lời bình luận được ký thuật lại của chính ông trong tác phẩm của mình. Điều ấy thể hiện rất rõ trong Giăng 13:1-5, nơi ông dùng một kỹ thuật văn học đặc sắc: đặt hai cặp câu song song nhưng đối nghịch nhau, để làm nổi bật bản chất của tình yêu nơi Chúa Jesus Christ.
Không chỉ là lời tường thuật
Tại đây, Giăng không chỉ kể lại sự việc như một nhân chứng đơn thuần; ông còn xen vào những lời giải thích của chính mình. Giăng là một người cẩn trọng, luôn lo rằng độc giả có thể không hiểu hết về Đấng mà họ đang đọc. Vì vậy, thay vì chỉ tường thuật, ông thường bổ sung những lời bình luận nhằm giúp độc giả nắm được ý nghĩa thần học nằm đằng sau từng chi tiết của câu chuyện hầu cho không ai bị tuột mất các ý niệm bày tỏ về Đấng Christ cũng như sự dạy dỗ của Ngài.
Tại chương 13, nếu đọc kỹ, chúng ta buộc phải dừng lại và suy ngẫm về cách mà Giăng đã viết ra các ý văn của mình. Dường như 4 câu Kinh Thánh này có vẻ không hề hợp lý trong cùng một mạch văn. chúng ta thấy câu 1, 3 và câu 4, 5 như hai cặp câu song song và mang tính tương phản sâu sắc với nhau.
Giăng 13:1, 3
Trước kỳ lễ Vượt Qua, Đức Giê-su biết là đã đến lúc Ngài phải rời thế gian để trở về cùng Cha. Ngài đã yêu những người của mình trong thế gian, thì Ngài cứ yêu cho đến cuối cùng...Ngài biết Cha đã trao mọi sự vào tay mình; vì Ngài đã đến từ Đức Chúa Trời lại sắp trở về cùng Đức Chúa Trời
Ở câu 1, 3 Giăng dồn nén nhiều ý tưởng lớn vào đó, như:
- Thẩm quyền của Ngài
- Nguồn gốc thiên thượng
- Bản chất của Ngài trong tư cách Con Đức Chúa Trời
Giăng 13:4, 5
nên Ngài đứng dậy khỏi bàn ăn, cởi áo ngoài ra, quấn khăn ngang lưng, rồi đổ nước vào chậu, bắt đầu rửa chân cho các môn đệ. Rửa xong, Ngài lấy khăn đã quấn ngang lưng mà lau.
Còn câu 4, 5 mô tả từng hành động nhỏ, chi tiết, lặp lại, và tương phản hoàn toàn với sự cao cả vừa nêu ở câu 1, 3:
- Ngài đứng dậy khỏi bàn ăn
- Cởi áo ngoài ra
- Lấy khăn quấn ngang lưng
- Đổ nước vào chậu
- Bắt đầu rửa chân
- Lấy khăn đã quấn ngang lưng mà lau.
Chính sự tương phản này là cách Giăng dẫn độc giả đi vào trung tâm ý tưởng mà ông muốn làm nổi bật:
Tình yêu của Đấng Christ.
Trong câu 1 và câu 3, Giăng không chỉ thuật lại. Ông còn viết tóm tắt của chính mình về Đấng Christ. Ông muốn nhấn mạnh để độc giả không quên mình đang đọc về ai. Vì vốn trong tác phẩm của mình, Giăng đã dành trọn cả hành trình chức vụ của Chúa Jesus chỉ để bày tỏ Ngài là ai và Nguồn gốc Ngài từ đâu. Từ những sự dạy dỗ đầu tiên, Giăng đã ghi chép lại những tuyên bố rõ ràng của Chúa Jesus về việc NGài làm chứng về nguồn gốc và bản chất của Ngài: Chúa Jesus biết thời giờ của Ngài (Gi 2:4; 7:6-8); Ngài biết Ngài từ đâu đến và sẽ đi đâu (Gi 8:14; 13:36). Ngài biết Ngài từ Cha mà đến và được Cha sai đi (Gi 7:28-29). Ngài biết Ngài Cha đã giao cho Ngài điều gì và Ngài cần sẽ làm gì (Gi 8:28-29). Và ở đây, Ngài cũng biết Cha đã giao mọi sự trong tay.
Đây là những tuyên bố lớn lao về thẩm quyền thiên thượng của Ngài. Giăng, vốn kỹ lưỡng trong phong cách văn học của mình, e ngại độc giả sẽ không thấu triệt về Đấng trước mắt họ, nên ông neo chúng ta lại, để chúng ta không bị tuột khỏi mà bỏ qua chân lý Ngài là Đấng từ trời xuống để bày tỏ tình yêu cứu rỗi cho con người.
Nhưng ngay sau khi khẳng định thẩm quyền và thiên tính của Chúa Jesus, Giăng chuyển sang hai câu 4 và 5 và sự chuyển đổi này gần như “giật mình”. Giọng văn thay đổi, tiết tấu chậm lại: từng hành động được kể ra từng chút một. Ngài đứng dậy, cởi áo ngoài, lấy khăn thắt lưng, đổ nước vào chậu, rồi bắt đầu rửa chân và lấy khăn mà lau. Những chi tiết nhỏ, từng động tác một, hoàn toàn trái ngược với sự cao trọng vừa trình bày.
Tại sao Giăng làm như vậy?
Vì ông muốn cho thấy một sự tương phản đủ lớn hầu cho ý tưởng về “tình yêu thương” được làm nổi bật rõ ràng hơn hết. Một tình yêu hiện hữu, thực hữu, và chủ động.
Đây là tình yêu của một Đấng rất cao – Đấng mà con người không thể nhìn thấy, nhưng nay Ngài đã hạ xuống để chạm loàn người bởi xác thịt. Không phải loài người đã chạm đến Ngài, bèn là chính Ngài đã tự hạ mình xuống để chạm đến loài người bởi tình yêu của Ngài. Chính Đức Chúa Trời đã vươn cánh tay tình yêu chạm đến chúng ta trước.
Giăng mô tả Chúa Jesus, một người đàn ông hơn 33 tuổi, cúi xuống phục vụ một nhóm thanh thiếu niên chỉ vừa mười mấy tuổi, người dẫn đầu nhóm chỉ chớm hơn hai mươi. Ngài đã phục vụ tại nơi thấp hèn nhất, làm công việc thấp nhất cho những người thấp nhất. Đó chính là bức tranh Giăng muốn khắc vào lòng độc giả: Con Đức Chúa Trời vốn không ai thấy được, nay đã tự nguyện đến, làm cho chúng ta thấy Ngài qua hành động phục vụ hạ mình.
Hành động ấy không chỉ là một hình ảnh, mà còn là một tấm gương. Tình yêu của Chúa Jesus chân thực đến mức Ngài có thể nói: “Ta đã làm gương cho các con, để các con cũng làm như Ta đã làm cho các con” (Gi 13:15). Sự phục vụ này làm cho lời Ngài trong câu 34-35 trở nên nổi bật: hãy yêu thương nhau – yêu thương theo cách Ngài yêu – để thế gian biết chúng ta là môn đồ Ngài. Chẳng một ai biết Chúa cũng chẳng có ai thấy Ngài, nhưng họ sẽ thấy được hình ảnh của Ngài qua những môn đồ giống Ngài, yêu như Ngài, phục vụ như Ngài. Chính vì vậy, điều Giăng muốn chúng ta hiểu trong bút pháp của mình rằng: không chỉ là “Chúa biết mọi sự”, “Chúa từ đâu đến”, nhưng là Đấng biết mọi sự ấy đã cúi xuống rửa chân cho con người.
Đọc phân đoạn này, chúng ta phải nhận ra rằng: Giăng đã viết với dụng ý rõ ràng: Con Đức Chúa Trời – Đấng không ai có thể thấy – nay đã có thể thấy, và cũng rờ chạm được. Đấng từ trời xuống đã mọi sự cao trọng của chính mình sang một bên để phục vụ loài người, hầu cho bởi đó họ cảm nhận được tình yêu vĩ đại của Đấng vĩ đại dành cho họ là lớn đến dường nào. Một tình yêu vươn đến chỗ thấp nhất để nâng đỡ con người. Một tình yêu vừa vĩ đại vừa khiêm nhu. Một tình yêu chuyên chở qua từng hành động nhỏ nhất của một Người Thầy rửa chân cho môn đồ mình. Và cũng bởi tình yêu này sẽ làm một bước đệm đủ mạnh để dắt đưa chúng ta đến với đỉnh cao của tình yêu của Chúa Jesus Christ là sự chịu hình trên thập tự giá, nơi mọi tội lỗi sẽ được tha, mọi tan vỡ sẽ được lành, cho bất cứ ai tin Ngài và tôn chính Ngài là Chúa, là Chủ.
