Thuật ngữ
Expiation: Sự tẩy uế
Định nghĩa
Tẩy uế (Expiation) là một khái niệm thần học mô tả công tác giải quyết hình phạt của tội lỗi. Trong khi sự cứu chuộc (redemption) là phần việc của Đức Chúa Trời trong sự hòa giải nhằm giải quyết vấn đề tội lỗi của con người, thì tẩy uế tập trung vào việc giải quyết hình phạt mà Luật pháp đòi hỏi trên tội nhân.
Tẩy uế có nghĩa là hủy bỏ sai phạm đã gây ra bằng cách trả giá hoặc chịu hình phạt cho sai phạm đó theo yêu cầu của luật pháp. Nói một cách cụ thể, đây là hành động loại bỏ hình phạt đã được luật pháp chính thức áp đặt—vốn là công cụ cáo buộc và chứng minh tội nhân có tội. Mặc dù Tân Ước không sử dụng trực tiếp một từ Hy Lạp duy nhất mang nghĩa "tẩy uế" (expiate), nhưng thực tại này được bày tỏ sống động qua công tác của Chúa Giê-xu Christ tại Thập tự giá.
Thuật ngữ Hy Lạp và ý nghĩa
Để hiểu cách thức Đức Chúa Trời thực hiện sự tẩy uế, chúng ta cần đi sâu vào các từ ngữ nguyên nghĩa mà Sứ đồ Phao-lô đã sử dụng trong Cô-lô-se 2:14:
Ngài hủy bỏ (exaleipsas) phiếu nợ (cheirographon) ràng buộc chúng ta cùng các quy luật (dogma) nghịch với chúng ta, dẹp bỏ (airo) tất cả và đem đóng đinh tại cây thập tự. (BDM)
Trong câu 131, Phao-lô nói về sự tái sinh và cứu chuộc của tội nhân tin kính khi ông nói: "Đức Chúa Trời đã cho anh chị em đồng sống lại với Chúa Cứu Thế và tha thứ tất cả các tội ác của chúng ta". Ngay sau đó, trong câu 14, ông cho thấy điều này đã được thực hiện như thế nào thông qua cái chết của Đấng Christ bằng sự tẩy uế hình phạt của tội nhân.
1. Exaleipho
Về mặt ngữ nghĩa, từ Hy Lạp exaleipho có nghĩa là “xóa sạch” hoặc "lau sạch". Trong thế giới cổ đại, từ này thường được dùng trong các ngữ cảnh ngoài đời thật như:
- Xóa đi một văn bản hoặc dấu ấn của con dấu để lại trên bảng sáp.
- Xóa bỏ hoàn toàn một khoản nợ.
- Hủy bỏ các nghĩa vụ hoặc quyền lợi.
Tại đây có lẽ chúng ta sẽ cần phải đặt một dấu chấm hỏi lớn rằng: Điều gì đã thật sự được lau sạch?
Đó chính là bản cáo trạng tội lỗi của chúng ta. Tại nơi thập tự giá, Đức Chúa Trời không đơn thuần chỉ gạch bỏ những sai phạm, mà Ngài đã "lau sạch" mọi dấu vết vi phạm, khiến bản án ấy vĩnh viễn không còn dấu tích để truy cứu hay đọc lại được nữa, kể cả đó là chính Ngài.
2. Cheirographon
Nghĩa đen của cheirographon là “một thứ được viết bằng tay” hoặc “một bản thảo”. Trong thương mại và luật pháp thời bấy giờ, đây là thuật ngữ chuyên dùng cho đặc biệt là một tài liệu pháp lý hoặc văn tự nợ, hiểu đơn giản là một giấy nợ, hoặc văn bản mà trong đó một người thừa nhận rằng tiền đã được ký gửi cho mình hoặc được người khác cho vay, và phải hoàn trả vào một thời điểm chỉ định.
Nhưng trong bối cảnh của Cô-lô-se 2:14 về mặt ẩn dụ, từ này nó đề cập đến luật pháp Môi-se. Được hiểu như là điều cho thấy con người phải chịu trách nhiệm về các vi phạm mà họ phải trả hình phạt. Một cách hiểu có tính thống nhất trong Kinh Thánh, Kinh Thánh đã ghép bản luật pháp của Đức Chúa Trời là một loại văn bản được viết bởi ngón tay của Đức Chúa Trời (Phục 9:10), và luật pháp này cũng phản án bản tính thánh khiết của Ngài – nhờ đó bản luật của Đức Chúa Trời như là một tiêu chuẩn đoán xét với chân lý của Ngài trong sự công bình. Tuy nhiên, vì chúng ta không thể vâng giữ hoàn hảo được bản luật pháp mà Đức Chúa Trời đã bạn xuống, "bản thảo"2 này đã trở thành một tờ giấy nợ khổng lồ, một bản cáo trạng, một bản án buộc tội nhân loại đang nợ Đức Chúa Trời sự công chính mà họ không bao giờ trả nổi.
3. Dogma
Từ dogma chỉ về những “mệnh lệnh”, "một số quyết nghị (sắc lệnh)" có tính bắt buộc. Phao-lô nhấn mạnh rằng những sắc lệnh này “nghịch cùng chúng ta”.
Tại sao luật pháp lại nghịch cùng chúng ta?
Vấn đề không nằm ở các quy tắc và yêu cầu của luật pháp Môi-se, vì luật pháp Chúa ban là tốt lành, nhưng vấn đề nằm ở sự bại hoại của con người. Trong tình trạng tội lỗi của con người, các sắc lệnh này đứng ở vị thế đối nghịch (Côl 2:14), mang đến sự rủa sả (Gal 3:10-12), mang đến sự chết hoặc là chức vụ của sự chết (2 Côr 3:7-13), phơi bày chúng ta là những tội nhân và tuyên bố hình phạt công minh là sự chết (Rô-ma 6:23). Từ đó giam giữ con người trong vòng nô lệ cho tội lỗi và sự chết (Ga. 4:3-5, 9; Rô-ma 7:10-14). Mặc nhiên, luật pháp trở thành rào cản có tính pháp lý ngăn cách con người với sự thánh khiết của Đức Chúa Trời.Vì lý do đó mà Phao-lô đã nói rằng luật pháp nghịch cùng chúng ta và chống lại chúng ta.
4. Airo
Thuật ngữ airo có nghĩa là “cất ra khỏi, lấy lên, lấy đi" hoặc "dời đi, loại bỏ”. Điều đặc biệt quan trọng là Phao-lô dùng từ này ở thì hoàn thành trong văn bản Hy Lạp. Về mặt chức năng, thì hoàn thành thể hiện một hành động đã hoàn tất trong quá khứ với kết quả còn tiếp diễn đến hiện tại và tương lai. Điều này khẳng định rằng:
Đức Chúa Trời đã nhấc bổng rào cản tội lỗi ra khỏi con đường. Ngài đã loại bỏ hoàn toàn tờ nợ khỏi con đường giữa tội nhân và Ngài. Giữa cả hại được thông thoáng qua công tác của Ngài. Tất nhiên, kết quả của công tác dẹp bỏ này là vĩnh viễn; Trên mặt nghĩa bóng, tờ nợ không bao giờ bị đem trở lại để kiện cáo người tin vào Ngài nữa.
Bản chất của sự thay thế
Trong hệ thống pháp lý của La Mã, một cá nhân không thể bị đưa ra xét xử hợp pháp nếu chưa có một bản cáo trạng chính thức được lập thành văn bản. Văn bản này, thường mang tính chất như một “chứng thư nợ,” ghi rõ các tội danh và hành vi vi phạm của người bị cáo buộc. Sau khi quá trình xét xử hoàn tất, nếu bị kết án, bản cáo trạng ấy sẽ được niêm yết công khai, thường là đóng đinh tại nơi giam giữ (cửa phòng giam), như một bằng chứng pháp lý về tội lỗi và hình phạt tương ứng. Nó tồn tại như một rào cản pháp lý, giữ người phạm tội trong tình trạng bị ràng buộc cho đến khi hình phạt được thi hành trọn vẹn hoặc khoản nợ được thanh toán đầy đủ. Khi bản án đã được thực thi hoặc nghĩa vụ đã được hoàn tất, nhà chức trách sẽ xác nhận điều đó bằng cách ghi chú rằng bản cáo trạng đã được “hủy bỏ” hoặc “đã thanh toán đầy đủ.” Từ thời điểm đó, văn bản từng là bằng chứng buộc tội giờ đây trở thành bằng chứng giải phóng. Người được trả tự do có thể công khai trưng bày nó như một dấu hiệu cho thấy mọi cáo buộc đã được giải quyết và quyền tự do đã được phục hồi.
Đại ý mà sứ đồ Phao-lô trình bày là: Chúa Jesus Christ đã hoàn tất việc thanh toán toàn bộ “tờ nợ” cùng mọi bản cáo trạng nghịch lại chúng ta. Tất cả đã được đóng đinh vào thập tự giá của Ngài, trở thành bằng chứng mang tính quyết định và vĩnh cửu rằng món nợ đã được trả trọn vẹn. Vì đó chúng ta có thể toám tắt sự thay thế như thế này: chính Đấng Christ là tác nhân thực hiện, thập tự giá là điểm và nơi chốn thực hiện, và hình phạt của tội lỗi là đối tượng được giải quyết trọn vẹn.
